Pytanie: Czy umowa dożywocia ustanowiona aktem notarialnym i niewpisana do księgi wieczystej jest ważna? W umowie ustanowione zostało prawo dożywocia, ale nie sprecyzowano, na czym ono polega. Jaki jest zatem zakres tego prawa?

Odpowiedź:

Zgodnie z kodeksem cywilnym, przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje jednocześnie z obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Prawo to powstaje zatem z chwilą przeniesienia własności nieruchomości oraz od tej chwili ją obciąża. Z uwagi na fakt, że przeniesienie własności nieruchomości musi nastąpić na mocy aktu notarialnego, również ustanowienie dożywocia następuje w tej formie.

Dla istnienia prawa dożywocia nie jest konieczne jego ujawnienie w księdze wieczystej. Jest to jednak bardzo istotne, bowiem odpowiedni wpis w tej księdze chroni uprawnionego względem osób trzecich (np. nabywca nieruchomości nie będzie mógł powołać się na niewiedzę dotyczącą ustanowionego prawa dożywocia, jeśli będzie ono ujawnione w księdze wieczystej).
Jeżeli zatem prawo to nie zostało ujawnione w księdze, warto to zrobić jak najszybciej. Treść prawa dożywocia może być ustalona przez same strony w umowie przenoszącej własność nieruchomości. Jeśli jednak takie ustalenia nie nastąpiły, treść prawa dożywocia określa art. 908 kodeksu cywilnego. Stanowi on, że w zamian za  przeniesienie własności nieruchomości nabywca może zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, tj. w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Czy rolnik ubezpieczony w KRUS może podjąć dodatkową pracę?

Bożena Wawrzynowska    |    21 lutego 2018    |    Komentarze (0)

Pytanie: Jestem ubezpieczonym rolnikiem z mocy ustawy w KRUS. Prowadzę gospodarstwo rolne o powierzchni 20 ha przeliczeniowych, nastawione na produkcję roślinną. W sezonie zimowym chciałbym podjąć pracę na umowę zlecenie lub o dzieło i jednocześnie nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. Czy to możliwe?

Odpowiedź:

Zgodnie z  ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu ustalonym od 31.12.2016r., rolnicy i domownicy podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy (obowiązkowo), pomimo objęcia ich ubezpieczeniem społecznym w ZUS z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczeniu usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, podlegają nadal ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie wykonywania ww. umowy, jeżeli przychód osiągany z tytułu umowy w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, ustalonemu na podstawie odrębnych przepisów.

Od 1 stycznia 2018 r. kwota minimalnego wynagrodzenia wynosi 2.100 zł brutto. Wobec powyższego, jeżeli podejmie Pan pracę na umowę zlecenie, aby nadal pozostać w ubezpieczeniu społecznym rolników, osiągany przez Pana przychód w rozliczeniu miesięcznym nie może przekroczyć 2.100 zł. brutto.

Natomiast, jeśli chodzi o umowę o dzieło, której wykonywanie nie rodzi obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu w ZUS, tym samym zawarcie tej umowy nie wyłączy Pana z ubezpieczenia społecznego rolników.

Nadmienia się, że rolnik pracujący na umowę zlecenie, może w każdym czasie odstąpić od ubezpieczenia społecznego rolników, składając w KRUS oświadczenie o odstąpieniu od tego ubezpieczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym to oświadczenie zostało złożone w Kasie. Wtedy będzie podlegał ubezpieczeniu tylko w ZUS.

Czy można cofnąć darowiznę?

Bożena Wawrzynowska    |    12 lutego 2018    |    Komentarze (0)

Pytanie: Darowałem bratu 6 ha z moich gruntów. Po darowiźnie brat jednak wyjechał zagranicę i nie zamierza już wrócić. Czy mogę ten grunt odzyskać?

Odpowiedź:

Zgodnie z treścią art. 898 § 1 kodeksu cywilnego, darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Rażąca niewdzięczność była wielokrotnie przedmiotem oceny i wykładni Sądu Najwyższego oraz poglądów doktryny. Samą rażącą niewdzięczność należy niewątpliwie oceniać pod kątem danej, indywidualnej sprawy. Niemniej jednak, w omawianej sprawie postępowanie obdarowanego brata uznać można za rażącą niewdzięczność. Należy zwrócić uwagę przy tym na art. 899 § 3 kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią, darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Jeżeli więc brat porzucił gospodarstwo ponad rok temu i darczyńca dowiedział się o tym fakcie również ponad rok temu, skuteczne odwołanie darowizny będzie bardzo trudne lub niemożliwe.

Orzeczona choroba zawodowa rolnika- co robić dalej?

Bożena Wawrzynowska    |    07 lutego 2018    |    Komentarze (0)

Pytanie: Jestem rolnikiem ubezpieczonym w KRUS. Od października 2017 r. przebywam na zwolnieniu lekarskim. Mam też orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Co mam dalej zrobić i jakie przysługują mi z KRUS uprawnienia?

Odpowiedź:

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych  orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej winno być przesłane, m.in. właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, który na jego podstawie wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wraz z uzasadnieniem. Mając taką decyzję, osoba jako ubezpieczony rolnik, winien złożyć ją w KRUS wraz z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej.

Nadmienia się, że jednorazowe odszkodowanie przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Po złożeniu  wniosku wraz z decyzją, o której mowa wyżej, organ rentowy KRUS rozpatrzy uprawnienia i wyda stosowną decyzję.

Zasiłek chorobowy w podstawowym okresie jest wypłacany nie dłużej niż przez 180 dni. Po tym okresie może pan wystąpić z wnioskiem o zasiłek chorobowy w przedłużonym okresie, tj. o dalsze 360 dni. Prawo do zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 180 dni KRUS przyznaje i wypłaca na podstawie orzeczenia lekarza rzeczoznawcy w I instancji lub komisji lekarskiej Kasy w II instancji.

Jeśli lekarz rzeczoznawca orzeknie, że jest pan nadal niezdolny do pracy, a w wyniku leczenia i rehabilitacji rokuje odzyskanie zdolności do pracy, zasiłek chorobowy zostanie przedłużony na okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy. Może pan także w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o rentę rolniczą z tytułu choroby zawodowej.

Emerytura z KRUS i z ZUS- czy możliwe jest pobieranie dwóch świadczeń równocześnie?

Bożena Wawrzynowska    |    02 lutego 2018    |    Komentarze (0)

Pytanie: Urodziłem się w styczniu 1953r. W latach 1971-1989 pracowałem i z tego tytułu mam okres składkowy w ZUS. Od 1976r. prowadziłem gospodarstwo rolne i  opłacałem składki na ubezpieczenie rolnicze do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego.  Teraz osiągnąłem wiek emerytalny. Czy oprócz emerytury z KRUS otrzymam też emeryturę z ZUS? Czy muszę składać wnioski aby otrzymać te emerytury?

Odpowiedź:

Rolnikom, małżonkom rolnika oraz domownikom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej nie uwzględnia się bowiem okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze. Na emeryturę rolniczą mogą więc liczyć tylko ci, którzy ukończyli 65 lat (w przypadku mężczyzn) oraz 60 lat (w przypadku kobiet) i legitymują się co najmniej 25-letnim okresem podlegania wyłącznie rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

Urodzonym po 31 grudnia 1948 r. okresów podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu nie zalicza się również przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej.

Co jednak warto wiedzieć: osoba, która po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (odpowiednio 60 i 65 lat) nabędzie prawo do emerytury rolniczej oraz do emerytury pracowniczej, będzie miała prawo do wypłaty obu świadczeń emerytalnych. Takie prawo mają jednak osoby, które wykażą się co najmniej 25-letnim okresem podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Z KRUS, jeśli zaprzestaną prowadzić działalność rolniczą, otrzymają wtedy pełną emeryturę (minimum 1000 zł brutto).

Z kolei w ZUS obecnie obowiązuje zasada: ile wypracujesz, tyle dostaniesz. To, ile wyniesie emerytura z ZUS, będzie zależało więc od kapitału początkowego oraz stażu ubezpieczenia. Do stażu ubezpieczeniowego liczą się okresy składkowe (a więc gdy pracowaliśmy, a od naszej pensji były odprowadzane składki albo gdy pobieraliśmy zasiłek dla bezrobotnych) i nieskładkowe (studia, okres pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego). Okresy nieskładkowe nie mogą jednak przekroczyć jednej trzeciej okresów składkowych.

Obliczając wysokość emerytury, ZUS dzieli uzbierane składki i kapitał początkowy zapisany na koncie w ZUS przez tzw. średnie dalsze trwanie życia. Trudno jest więc wyliczyć wysokość hipotetycznej emerytury z ZUS, ponieważ składa się na nią wiele czynników. Jedno jednak jest pewne – osoby, które pobierały niskie wynagrodzenia otrzymają niewiele, tzn. maksymalnie kilkaset złotych. Obecnie w dużym przybliżeniu przyjmuje się, że emerytura z ZUS wyniesie ok. 40% ostatniej pensji.

Tylko w sytuacji, gdy staż ubezpieczeniowy wynosi co najmniej 20 lat (kobiety) albo 25 lat (mężczyźni) emerytura nie może być niższa niż tzw. emerytura minimalna, czyli 1000 zł brutto. W sytuacji jednak, gdy staż jest krótszy, emerytura nie jest wyrównana do minimalnej.

Osoby posiadające gospodarstwo, które podejmowały pracę zawodową powodującą wyłączenie z systemu rolniczego i na emeryturę rolniczą się nie załapią, po świadczenie muszą pójść do ZUS. Na szczęście ZUS uwzględni im okresy opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze. Jeśli posiadają one wymagany do emerytury minimalnej staż ubezpieczeniowy, okres opłacania składek rolniczych nie zwiększy stażu ubezpieczenia. Zostanie jednak uwzględniony przy obliczaniu wysokości emerytury w ten sposób, że zwiększy się o 1% najniższej emerytury (czyli 10 zł brutto rocznie) za każdy rok opłacania składek dla rolników. W sytuacji, gdy ubiegający się o emeryturę z ZUS nie wykaże się minimalnym stażem w ZUS, doliczy mu się do tego stażu okres podlegania pod KRUS. Doliczone będą zarówno te lata, za które rolnik opłacał składkę jak i te, przypadające przed objęciem rolników obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

 

Przykład:

Pani Joanna, urodzona 1.01.1958 r., zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w styczniu 2018 r. Udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  1. od 1.08.1973 r. do 30.06.1977 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców – 3 lata i 11 miesięcy;
  2. od 1.07.1977 r. do 31.12.2001 r. – okres zatrudnienia poza gospodarstwem – 23 lata i 6 miesięcy;
  3. od 1.01. 2001 r. do 1.01.2018 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 17 lat.

Pani Joanna nie spełnia warunku do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż nie posiada wymaganego okresu rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Naliczono jej 20 lat i 11 miesięcy, a wymagany okres to minimum 25 lat. Będzie więc musiała wnioskować o emeryturę z ZUS. Pod ZUS podlegała przez 23 lata i 6 miesięcy. Otrzyma więc emeryturę z ZUS. Dlatego, że ma wymagany staż ubezpieczenia (ponad 20 lat), okres ubezpieczenia w KRUS nie będzie doliczony. Rolniczka otrzyma jednak za każdy rok ubezpieczenia w KRUS dodatek do emerytury z ZUS w wysokości 10 zł.

 

Warto zwrócić uwagę, iż obecnie rolnik, domownik, małżonek rolnika objęty ubezpieczeniem w KRUS w pełnym zakresie, podejmujący pracę poza gospodarstwem, ma kilka wariantów do wyboru, które nie będą łączyły się z wyłączeniem z KRUS. Po pierwsze, może podjąć pracę na umowę o dzieło. Od tej umowy jak na razie nie ma płaconych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe do żadnego z systemów. Po drugie, zatrudnić się w oparciu o umowę zlecenia. Należy jednak wtedy pilnować, by kwota wynagrodzenia nie była wyższa niż minimalne wynagrodzenie (obecnie jest to 2100 zł brutto). Po trzecie, osoby, które są w KRUS minimum trzy lata mogą założyć działalność gospodarczą i opłacać podwójną składkę. Aby KRUS nie wyłączył ich z systemu,  muszą pilnować, by nie przekroczyć kwoty granicznej należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (za 2017 r. było to 3300 zł). Jeśli przekroczą tę kwotę za poprzedni rok podatkowy, od nowego będą włączeni do ZUS.