Kiedy można oczekiwać zwrotu udziałów w spółdzielni?

Bożena Wawrzynowska    |    29 maja 2017    |    Komentarze (0)

Pytanie: Statut mojej spółdzielni mleczarskiej dopuszcza możliwość zwrotu udziałów dopiero po 10 latach po ustaniu członkostwa. Czy jest to zgodne z prawem?

Odpowiedź:

Wkład członkowski wniesiony przez członka do spółdzielni podlega wypłacie w przypadku utraty członkostwa. Najważniejszym aktem prawnym spółdzielni jest jej statut. Zgodnie z przepisami prawnymi statut winien zawierać m.in. wysokość wpisowego oraz wysokość i ilość udziałów, które członek obowiązany jest zadeklarować, terminy wnoszenia i zwrotu oraz skutki niewniesienia udziału w terminie.

Ustawa nie wprowadza jednak żadnych ograniczeń co do długości okresu wypłaty udziałów.

Statut spółdzielni uchwalany jest przez jej członków, zatem to oni decydują o terminie, w jakim powinny zostać one zwrócone po ustaniu członkostwa. Jeżeli termin ten jest zbyt długi, członkowie winni wykazać się inicjatywą w celu zmiany odpowiedniego zapisu statutu. Należy jednak pamiętać, że statut nie powinien uzależniać wypłaty udziałów od warunków, których spełnienie nie zależy od członka, któremu przysługuje zwrot udziału (np. zatwierdzenie bilansu, osiągniecie zysku przez spółdzielnię, itp.).

Jeżeli zatem statut spółdzielni upoważnia zarząd spółdzielni do zwrotu po upływie 10 lat od dnia ustania członkostwa i nie uzależnia tego od innych warunków, zapis taki nie jest niezgodny z prawem.

Czy KRUS może zmienić wysokość przyznanej emerytury lub renty?

Bożena Wawrzynowska    |    26 maja 2017    |    Komentarze (0)

Pytanie: Czy raz wydana decyzja o ustaleniu wysokości emerytury z KRUS pozostaje ważna już na zawsze i nikt nie może jej zmienić ?

Odpowiedź:

18 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Uwzględnia ona wskazówki zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012 r. Ustawa wprowadza katalog sytuacji, w których możliwe jest wzruszenie prawomocnych decyzji organu rentowego ustalających prawo do świadczeń lub ich wysokość. Ponadto, wprowadza ramy czasowe ograniczające możliwość zmiany decyzji.

Tak więc KRUS, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, będzie mógł uchylić lub zmienić decyzję i ponownie ustalić prawo do emerytury lub renty oraz wysokość tego świadczenia, jeżeli:
po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęło 5 lat,
– decyzja została wydana w wyniku przestępstwa – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęło 10 lat,
– dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęło 10 lat,
– decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęło 10 lat,
– decyzję wydano w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie uchylono, zmieniono albo stwierdzono jego nieważność – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęło 5 lat,
– przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu KRUS – jeżeli od wydania decyzji nie upłynęły 3 lata.

Jeżeli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzji osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia lub świadczenia w wyższej wysokości, decyzje takie mogą być uchylone lub zmienione w każdym czasie.

KRUS będzie mógł odstąpić od uchylenia lub zmiany decyzji błędnie przez niego wydanej, jeżeli wiązałoby się to z nadmiernym obciążeniem dla osoby zainteresowanej, ze względu na jej sytuację osobistą lub materialną, wiek, stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności. O wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uchylenia lub zmiany prawomocnej decyzji osoba zainteresowana zostanie niezwłocznie powiadomiona przez organ rentowy. ms

Jak ustala się szkody łowieckie?

Bożena Wawrzynowska    |    22 maja 2017    |    Komentarze (0)

Pytanie: Mam pytanie o zasady obliczania szkód łowieckich. Uważam bowiem, że zaproponowano mi za niskie odszkodowanie.

Odpowiedź: 

Przede wszystkim jeżeli jest się zadowolonym z zaproponowanego odszkodowania, to zawsze można skorzystać z drogi sądowej. Na początku jednak warto sprawdzić czy szacowanie nastąpiło zgodnie z przepisami. Mianowicie rozporządzenie z 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych wskazuje, że wstępnego, ostatecznego oraz ponownego szacowania szkody dokonują upoważnieni przedstawiciele dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Uczestniczy w nim poszkodowany albo jego pełnomocnik oraz, na żądanie jednej ze stron, przedstawiciel właściwej terytorialnie izby rolniczej. Z czynności tych sporządzany jest protokół, który podpisują m.in. szacujący oraz poszkodowany. Co istotne, poszkodowany może wnieść zastrzeżenia do tego dokumentu.

Ostateczne szacowanie szkody w uprawach poprzedza się dokonaniem oględzin. Oględzin nie dokonuje się w przypadku szkód w płodach rolnych, wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz w uprawach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem uszkodzonej uprawy lub w jego trakcie.

Ostatecznemu szacowaniu podlegają straty ilościowe i jakościowe powstałe w wyniku uszkodzenia lub zniszczenia uprawy lub płodów rolnych. Ostatecznego szacowania szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania dokonuje się najpóźniej na dzień przed sprzętem uszkodzonej lub zniszczonej uprawy. W przypadku zaś uszkodzonego lub zniszczonego płodu rolnego – w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia szkody.

Ostatecznego szacowania szkody wyrządzonej przez dziki na łąkach i pastwiskach dokonuje się w przypadku szkody wyrządzonej:
– poza okresem wegetacyjnym – przed rozpoczęciem wegetacji w kolejnym roku, w terminie umożliwiającym doprowadzenie uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego;
– w okresie wegetacyjnym – w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia szkody.

Podczas ostatecznego szacowania szkody ustala się m.in.: stan i jakość uprawy lub jakość płodu rolnego; obszar całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego; obszar uprawy, która została uszkodzona lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego;procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze; plon z 1 ha lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego; rozmiar szkody; wysokość odszkodowania.

Ustalenia rozmiaru szkody dokonuje się poprzez:

  • pomnożenie obszaru uprawy, która została uszkodzona, oraz procentu jej zniszczenia, a następnie pomnożenie tak uzyskanej powierzchni zredukowanej oraz plonu z 1 ha – w przypadku szkód w uprawach;
  • ustalenie szacunkowej masy uszkodzonego płodu rolnego – w przypadku szkód w płodach rolnych. Rozporządzenie stanowi także, że wysokość odszkodowania ustala się, mnożąc rozmiar szkody przez cenę skupu danego artykułu rolnego. W przypadku gdy nie jest prowadzony skup – cenę rynkową z dnia ostatecznego szacowania szkody, w rejonie powstania szkody. Wysokość odszkodowania pomniejsza się odpowiednio o nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania.

Przepisy stanowią, że wysokość odszkodowania za szkody wyrządzone przez dziki na łąkach i pastwiskach ustala się na podstawie wartości utraconego plonu (masy zielonej lub siana) w danym sezonie wegetacyjnym oraz kosztów doprowadzenia uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego. Koszty te wylicza się na podstawie aktualnych cen prac agrotechnicznych oraz wartości rynkowej nasion niezbędnych do wysiania. Według § 5 rozporządzenia, przy ostatecznym szacowaniu szkody w uprawach wymagających zaorania odszkodowanie ustala się, jeżeli szkoda powstała w okresie:
do 15 kwietnia – w wysokości 25 %,
od 16 kwietnia do 20 maja – w wysokości 40 %,
w okresie od 21 maja do 10 czerwca – w wysokości 60%,
w okresie od 11 czerwca – w wysokości 85 %.

Kto odpowiada za szkody w uprawach spowodowane przez zwierzęta?

Bożena Wawrzynowska    |    17 maja 2017    |    Komentarze (0)

Nasilają się szkody wyrządzane przez zwierzynę leśną, żerującą na polach. Kto powinien wynagrodzić rolnikowi straty?

Od 2008 roku, po zmianie Prawa łowieckiego, mamy zróżnicowany zakres odpowiedzialności materialnej za szkody łowieckie. Jest to często źródłem konfliktu z danym kołem łowieckim, które twierdzi, że szkoda jest poza jego obwodem łowieckim. Ale granice obwodów można sprawdzić na stronach portalu ZO PZŁ ( Polskiego Związku Łowieckiego) lub na portalach Urzędów Marszałkowskich.

O wiele więcej problemów mają rolnicy na obszarach formalnie wyłączonych z obwodów, ale o nie ujawnionych granicach na mapach. Są to najczęściej tereny wsi, w granicach obejmujących zabudowania mieszkalne i gospodarcze z podwórzami, placami i ulicami oraz drogami wewnątrz tych miejscowości oraz grunty rolne w granicach ich ogrodzeń. Faktycznie, w aktualnym stanie prawnym daje to pole do różnych interpretacji, np. czy pole pomiędzy zabudowaniami jest wyłączone z obwodu. Również do czasu kolejnej zmiany prawa łowieckiego nie ma jednoznacznej interpretacji działki rolnej ogrodzonej, jako wyłączonej z obwodu.

Gatunki objęte prawem łowieckim
jeleń, sarna, dzik, daniel – na terenie obwodu łowieckiego polnego i leśnego odpowiada dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego, czyli koło łowieckie. Poza obwodem – marszałek województwa w imieniu Skarbu Państwa.

łoś – na terenie obwodu łowieckiego polnego oraz poza obwodem – marszałek województwa w imieniu Skarbu Państwa. Na terenie obwodu leśnego odpowiadają Lasy Państwowe w imieniu Skarbu Państwa.

Gatunki chronione
Bóbr, żubr, wilk, niedźwiedź i ryś – na terenie obwodu polnego i leśnego oraz poza obwodami odpowiada Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w imieniu Skarbu Państwa.

Pozostałe gatunki
Za szkody wyrządzone przez pozostałe niewymienione gatunki zwierzyny nie ma podmiotu odpowiedzialnego – brak możliwości uzyskania odszkodowania.

Umowa dzierżawy gruntów rolnych- wskazówki jak prawidłowo sporządzić

Bożena Wawrzynowska    |    15 maja 2017    |    Komentarze (0)

Dzierżawa gruntów rolnych jest instytucją bardzo popularną na wsi. Jest ona podstawowym, obok własności, tytułem prawnym organizowania i prowadzenia gospodarstw rolnych. Duże znaczenie, szczególnie z uwagi na skutki praktyczne, ma właściwa dokumentacja zawartej przez strony umowy dzierżawy.

Umowa może być ona zawarta w formie pisemnej lub ustnej. Z art. 660 k.c. w związku z art. 694 k.c. wynika wymóg formy pisemnej dla umów dzierżawy gruntów rolnych zawartych na okres dłuższy niż rok. Jej niezachowanie powoduje, że umowę po upływie roku poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony. Z innych jednak przepisów wynika, że dla rolników korzystniej jest zawierać umowy dzierżawy w formie pisemnej, a najlepiej w formie pisemnej z datą pewną. Przede wszystkim tylko dzierżawcom, którzy zawarli umowę pisemną dzierżawy z datą pewną przysługuje prawo pierwokupu.

Data pewna
Ponadto zgodnie z art. 678 § 1 w związku z art. 694 k.c., w razie zbycia dzierżawionego gruntu w czasie trwania dzierżawy nabywca wstępuje w stosunek dzierżawy na miejsce zbywcy, czyli wydzierżawiającego. Nabywcy przysługuje jednak dodatkowe prawo wypowiedzenia, chyba że umowa dzierżawy zawarta była w formie pisemnej z datą pewną na czas oznaczony. Przedmiot dzierżawy został zaś dzierżawcy wydany. Zatem dzierżawcy, którzy zawarli tylko umowę ustną dzierżawy gruntów rolnych, powinni niezwłocznie sporządzić takiej samej treści umowę pisemną z datą pewną. Data pewna polega na urzędowym poświadczeniu daty zawarcia umowy.

W praktyce najlepszym wyjściem jest przygotowanie przez strony umowy dzierżawy gruntów rolnych w formie pisemnej i następnie podpisanie jej w obecności notariusza. Notariusz stwierdza własnoręczność podpisu złożonego w jego obecności i wskazuje datę kiedy to nastąpiło (data pewna). Taksa notarialna za poświadczenie podpisów nie jest wysoka.

Także wpisanie umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków powoduje, że można uznać, że jest data pewna.

Umowę dzierżawy zawsze lepiej zawrzeć na piśmie, a dla większego bezpieczeństwa, potwierdzić ją u notariusza

Czynność ma datę pewną wtedy, gdy jej dokonanie zostało stwierdzone w jakimkolwiek dokumencie urzędowym, od daty wystawienia dokumentu urzędowego albo wpisu do rejestru publicznego.

Czas trwania umowy
Strony powinny przede wszystkim oznaczyć czas trwania dzierżawy. Umowa dzierżawy może być zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony. Większą trwałość gospodarowania zapewnia oczywiście umowa dzierżawy zawarta na czas oznaczony, np. 10 lat. W przypadku umowy na czas oznaczony dla dzierżawcy korzystne jest zawarcie postanowienia w umowie o możliwości przedłużenia dzierżawy na następny okres dzierżawny. Zgodnie jednak z art. 695 § 1 k.c. dzierżawę zawartą na czas oznaczony dłuższy niż lat 30 poczytuje się po upływie tego terminu za zawartą na czas nieoznaczony. Strony mogą zawierać również umowy na czas życia dzierżawcy albo wydzierżawiającego. Umowa taka traktowana jest jako zawarta na czas oznaczony, jednakże po upływie 30 lat przekształci się w umowę na czas nieoznaczony.

Treść umowy
Strony umowy dzierżawy powinny uregulować w umowie dzierżawy m.in. następujące kwestie:
– dokładnie określić przedmiot umowy dzierżawy. Ponadto dobrym rozwiązaniem jest sporządzenie przez strony, podczas przekazania przedmiotu dzierżawy, protokołu zdawczo-odbiorczego stanowiącego załącznik do umowy. Dzierżawca powinien poddać przedmiot dzierżawy dokładnemu oglądowi, ponieważ na podstawie art. 675 § 3 w związku z art. 694 k.c. domniemywa się, że rzecz została dzierżawcy wydana w stanie dobrym do umówionego użytku;
określić prawa i obowiązki dzierżawcy oraz wydzierżawiającego. W szczególności istotne jest, aby zawarte zostały w kontrakcie postanowienia odnoszące się do dokonywania ulepszeń przedmiotu dzierżawy przez dzierżawcę i rozliczeń z tego tytułu;
podać wysokość czynszu oraz termin jego płatności. Czynsz dzierżawny może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków;
zastanowić się nad ustanowieniem umownego prawa pierwokupu;
rozważyć możliwość wskazania w umowie zawartej na czas oznaczony przypadków, gdy możliwe jest wypowiedzenie umowy dzierżawy gruntów rolnych. Zgodnie z art. 673 § 3 k.c. w zw. z art. 694 k.c., jeśli czas trwania dzierżawy jest oznaczony, zarówno wydzierżawiający, jak i dzierżawca mogą wypowiedzieć dzierżawę w wypadkach określonych w umowie. Stosownie do treści zastrzeżenia umownego prawo do wypowiedzenia dzierżawy zawartej na czas oznaczony będzie przysługiwało wydzierżawiającemu i dzierżawcy albo tylko jednej ze stron, przy czym okoliczności stanowiące przyczynę wypowiedzenia, przewidzianego jako uprawnienie każdej ze stron, mogą być zróżnicowane. Wprowadzając możliwość wypowiedzenia dzierżawy gruntów rolnych na czas oznaczony, strony mogą zadecydować, że wypowiedzenie wymaga zachowania ustalonych w umowie wyprzedzających terminów, niekoniecznie jednakowych dla obydwu stron, albo że wywołuje skutek natychmiastowy;
– warto również zawrzeć postanowienie o ewentualnym rozstrzyganiu sporów wynikających z umowy.

Zasadą jest, iż spory rozstrzygane są przez sądy powszechne. Strony jednak mogą postanowić, że wszystkie sprawy sporne, jakie ewentualnie mogą się pojawić między stronami będą podlegały rozpoznaniu przez sąd polubowny.

Bezczynszowe używanie a dzierżawa
Prócz dzierżawy gruntów rolnych kodeks cywilny przewiduje instytucję bezczynszowego korzystania z gruntów rolnych, zwaną również bezczynszowym używaniem, użytkowaniem czy dzierżawą bezczynszową. Według art. 708 k.c. przepisy o dzierżawie stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy osoba biorąca nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie jest zobowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i innych ciężarów związanych z własnością lub posiadaniem gruntu. Podstawowa zatem różnica pomiędzy dzierżawą a instytucją z art. 708 k.c. polega na tym, że dzierżawca zobowiązany jest zawsze do płacenia czynszu. Natomiast w przypadku bezczynszowego korzystania z gruntów rolnych osoba biorąca nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie płaci czynszu, lecz tylko i wyłącznie zobowiązana jest do ponoszenia podatków i innych ciężarów związanych z gruntem. Oddający grunt rolny rezygnuje z otrzymywania czynszu.

Art. 708 k.c. nakazuje stosować do bezczynszowego używania przepisy o dzierżawie. Jak wiadomo, przepisy o dzierżawie w sprawach nieuregulowanych odsyłają do regulacji najmu zawartej w kodeksie cywilnym. Oznacza to, że będą miały one również zastosowanie do bezczynszowego używania.