Terminy przedawnienia roszczeń w tym tych związanych z działalnością rolniczą.

Bożena Wawrzynowska    |    28 lipca 2017    |    Komentarze (0)

Jeśli jesteśmy wierzycielami i próbujemy polubownych sposobów windykacji roszczeń, pamiętajmy, że roszczenia ulegają przedawnieniu. Jeżeli termin przedawnienia jest krótki i nie mamy zbyt wiele czasu, to musimy podjąć konieczne działania przed sądem, aby uchronić się przed przedawnieniem roszczenia, co często uniemożliwiać będzie skuteczne dochodzenie należności.
Przedawnienie jest często stosowanym zarzutem procesowym, prowadzącym do oddalenia roszczeń i przegrania powództwa przez wierzycieli, którzy zbyt długo czekali z podjęciem działań mających na celu przerwanie biegu przedawnienia, takich jak na przykład zawezwanie do próby ugodowej czy wniesienie powództwa.

Przedawnienie jest instytucją, na podstawie której zobowiązany (dłużnik) wraz z upływem określonego czasu może uchylić się od zaspokojenia roszczenia majątkowego. Oznacza to, że dłużnik może nie wykonać zobowiązania, które nadal istnieje, jeżeli podniesie zarzut przedawnienia.

Dłużnik może zrzec się zarzutu przedawnienia dopiero po upływie tego terminu. Wcześniejsze zrzeczenie będzie bezskuteczne, a więc dłużnik nadal będzie mógł zasłonić się upływem czasu aby odmówić spełnienia świadczenia.
Terminów przedawnienia nie wolno skracać ani przedłużać przez czynność prawną. Nie możemy więc zawrzeć skutecznej umowy, która będzie wyznaczać termin przedawnienia, ponieważ i tak zastosowanie do danej kwestii będzie miała regulacja ustawowa.

Terminy przedawnienia są różne dla poszczególnych roszczeń, właściwy termin znajdziemy zwykle w kodeksie cywilnym w części dotyczącej określonego stosunku prawnego. Jeżeli nie ma regulacji szczególnej, zastosowanie znajdą ogólne terminy przedawnienia roszczeń, które wynoszą:

– 10 lat jako termin podstawowy,
– 3 lata dla roszczeń o świadczenia okresowe,
– 3 lata dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (w tym rolniczej).

Świadczenia okresowe to takie, których spełnienie jest uzależnione od określonego cyklu czasu. Do tej grupy zaliczamy na przykład:

– czynsz z umowy najmu lub dzierżawy,
– wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz
– alimenty i rentę lub odsetki.
Świadczeniem okresowym nie jest jednak roszczenie o zapłatę ceny rozłożonej na raty, ponieważ cena ta w istocie stanowi jedno roszczenie spełniane częściami.

 

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są rozumiane szeroko i występują zarówno wtedy, gdy obydwie strony stosunku umowy stanowią podmioty gospodarcze (np. w umowach handlowych), jak również gdy jest to tylko jedna z nich (np. w obrocie konsumenckim). Zwykle są związane z zawieraniem umów przez przedsiębiorcę, zarówno w ramach prowadzonej działalności, jak i pośrednio z nią związane (jak np. umowy ubezpieczenia), jednak mogą one dotyczyć wszelkich zdarzeń prawnych, w tym deliktów czy bezpodstawnego wzbogacenia. Jeżeli chodzi o umowy związane z rolnictwem, to należy wskazać, że rolnicy są traktowani jak przedsiębiorcy. To oznacza zaś, że na dochodzenie roszczeń w rolnictwie w większości mamy trzy lata.

Zawsze warto sprawdzić, czy nasze roszczenie nie ma innego terminu przedawnienia niż wymienione. Poniżej podajemy przykłady roszczeń cywilnych o odmiennych, szczególnych terminach przedawnienia:

jeden rok roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy – termin liczy się od dnia zwrotu rzeczy; to samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz;
jeden rokroszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz;
trzy lataroszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, chyba że szkoda wynikła ze zbrodni lub występku – wtedy roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli szkodę wyrządzono na osobie (np. uszczerbek na zdrowiu, śmierć osoby najbliższej), przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z kolei przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletniości;
dwa lata – roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych;
dwa lata – wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego, termin liczy się od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – liczy się od dnia, w którym powinno było być spełnione; jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe;
dwa lata – roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch, termin liczy się od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane;
jeden rok – roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy lub o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu; termin liczy się od dnia zwrotu rzeczy (ma to szczególnie istotne znaczenie przy nakładach na dzierżawione gospodarstwo rolne albo przy dzierżawionych gruntach rolnych, kiedy ponosimy nakłady np. w celu przywrócenia gleby do użytkowania rolniczego – przepisy te stosuje się bowiem odpowiednio w przypadku umów dzierżawy);
– sześć miesięcy – roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki; termin liczy się od chwili, gdy przedmiot miał być wydany;
pięć lat – roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń; termin liczy się od ogłoszenia testamentu. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem pięciu lat od otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: